leki :: przeziębienie :: grypa


Migdałki

Advertisment

Kila słów o migdałkach. Migdałki podniebienne (lac. tonsillae palatinae) – elipsoidalne skupienia tkanki limfatycznej mające ok. 2 cm długości oraz ok. 1 cm szerokości, skierowane długa osią ku tyłowi oraz dolowi. Spoczywają we wgłębieniu gardzieli z prawej oraz lewej strony pomiędzy obu łukami podniebiennymi. Wraz z migdałkiem językowym wchodzą w sklad tzw. pierścienia gardłowego Waldeyera, tworząc wzdłuż cieśni gardzieli dolne pólkole wokół drogi pokarmowej. Migdałki polożone są tak blisko siebie, że skoro coś tam się dzieje, powinny reagować tak samo. Ich symetryczne powiekszenie zwykle świadczy o infekcji istniejącej w organizmie. Powodem do niepokoju może być też powiększenie jedynie jednego z nich. Taka sytuacja może świadczyć także o chloniaku albo raku. Migdalki znajduja się po obu stronach gardła, pomiędzy grzbietem języka a jezyczkiem, który wyrasta z podniebienia. Są w nich produkowane substancje (tzw. antygeny), które służą do wytwarzania przeciwcial – skutecznej broni przeciwko drobnoustrojom. U niemowlęcia oraz małego dziecka pełnią ważną role. Gdy jednakże dziecko dorasta, migdałki produkują coraz mniej skutecznych przeciwciał. I dlatego w okresie dojrzewania nie są zatem już tak istotne w budowaniu odporności organizmu. A zatem ich usunięcie nie przynosi dziecku szkody. Bóle gardła oraz odmienne dolegliwości zwiazane z przerostem migdałków, a również ewentualną konieczność ich usunięcia, kojarzymy głównie z dziećmi. Tymczasem ów kłopot laryngologiczny dotyczy osób w każdym wieku. Skuteczne rozprawienie się z chorymi migdałkami może być konieczne nie jedynie ze względu na komfort życia, ale oraz możliwe poważne powikłania w narządach odległych, np. w sercu. W obrębie poczatkowego odcinka drogi oddechowej oraz pokarmowej znajdują się skupiska tkanki limfatycznej zwane migdalkami. Jesteśmy w stanie wymienić: migdałki podniebienne, migdałek gardłowy (zwany trzecim), migdałek językowy, migdałki trabkowe i pasma boczne oraz grudki chłonne na tylnej ścianie gardła. Ze względu na swoja lokalizację oraz system – otaczający początkowy odcinek drogi oddechowej oraz pokarmowej – zostały nazwane pierścieniem chłonnym Waldeyera. Zmniejszenie migdałków uzyskać można stosując laser operacyjny, przy czym najlepszy rezultat uzyskuje się wykorzystując dodatkowo tzw. skaner laserowy, który pozwala na precyzyjne usunięcie nadmiaru przerośniętej tkanki warstwa po warstwie bez ryzyka uszkodzenia głebiej leżących struktur. Niestety klasyczne lasery operacyjne nie są z reguły wyposażone w to także urządzenie, poprzez co zabieg z wykorzystaniem skanera przeprowadzają jedynie nieliczne ośrodki. Zdarza się, że migdałki podniebienne zbytnio się rozrosną. Dzieje się tak zazwyczaj po częstych infekcjach. Sa wtenczas mechaniczna przeszkodą w gardle, która utrudnia połykanie. Przerosnąć może również migdałek gardłowy (tzw. trzeci migdał), a to także utrudnia oddychanie poprzez nos. Ale to także nie koniec kłopotów z tym związanych. Przerośnięty migdałek gardłowy zatyka sekcja trąbki słuchowej, a wtenczas do ucha środkowego nie docierają kolejne porcje świeżego powietrza. Skoro taki stan bardzo długo się utrzymuje, w uchu zaczyna gromadzić się płyn. Kończy sie to także niedosłuchem albo zapaleniem ucha środkowego. Łatwym do zaobserwowania zewnetrznym objawem przerostu migdalka gardłowego może być to, że dziecko chrapie podczas snu. Jeśli chrapaniu towarzyszą bezdechy, trwające parę albo kilkanaście sekund, trzeba migdałek usunąć. Nie można tego lekceważyć, bo bezdech może prowadzić do poważnych zmian w plucach, a w skrajnych przypadkach także do zatrzymania akcji serca. Przerośnięte migdałki podniebienne, także skoro nie są przyczyną częstych zapaleń czy może angin, poważnie utrudniaja dziecku połykanie. Maluch nie chce jeść, bo nie może bez problemu polykać. W takich sytuacjach nie usuwa się calkowicie migdalków, a jedynie je przycina, czyli zmniejsza chirurgicznie. Także normalnej wielkości migdałki podniebienne powinny być też przyczyną przewlekłego stanu zapalnego. Migdałki sa wtenczas porowate, mają tzw. nisze, w których gromadzą się bakterie oraz jesteśmy w stanie stad przedostają do krwi. Lekarz powie wtenczas do rodziców, że migdałki są siedliskiem stanu zapalnego. Nierzadko może być to także również przyczyna zapalenia zatok oraz krtani. Jeśli taki stan nie będzie leczony, u dziecka może się rozwinąć zapalenie stawow, mieśnia sercowego czy może mózgu nazywane również gorączką reumatyczna. Ale to także nie wszystko. Co parę miesięcy pojawiają się ostre zapalenia gardla w postaci angin. Jeśli powtarzają się parę razy w roku, należy pomyśleć o ich usunięciu. Podejmując decyzję o wycięciu migdałków trzeba brać pod uwage wciąż jeszcze jedno – powikłania czestych angin. Najcześciej zdarza się ropień okolomigdalkowy. To także stan zapalny, który charakteryzuje się tworzeniem się ropy w tzw. wolnej przestrzeni tkankowej. W okolicy łuku podniebiennego oraz języczka tworzy się wtenczas coś tam w rodzaju guza wypełnionego ropą. Towarzyszy temu mocny ból gardła przy każdej próbie otworzenia ust. Laryngolodzy nazywają ów stan szczekościskiem. Chory trzyma brode blisko klatki piersiowej (tzw. przymusowe przygięciowe ustawienie glowy), co nadaje mu nienaturalny wygląd. Ropień musi być też naciety oraz starannie oczyszczony. Niekiedy taki zabieg trzeba powtarzać parę razy. Może być to także bolesne. Po oczyszczeniu ropnia powinno się usunąć migdalki. Wciąż jeszcze rozpoczęciem zabiegu malec musi mieć zrobione zdjecie rentgenowskie klatki piersiowej, EKG, badanie moczu, krwi – z uwzglednieniem czasu krzepnięcia. Dziecko powinno być też zdrowe. Sam jeden zabieg wyciecia migdałków przeprowadza sie w znieczuleniu ogólnym. Może być krótki: trwa kilkanaście minut. Wycina sie jedynie trzeci migdalek – gardlowy. On zatem już na pewno nie odrośnie. Powiększyć się powinny jedynie podniebienne, które podczas zabiegu zostały jedynie podcięte. Skoro znowu staną sie duże, trzeba iść z malcem do lekarza, by stwierdził, dlaczego tak się dzieje. Przyczyna może być też na przykład ukryta alergia: wziewna albo pokarmowa. Trzeba ją leczyć, bo inaczej migdalki znowu się powiększą. Po anginach powinny obok gorączki reumatycznej pojawiać się ropowice tkanek miękkich szyi, a także ropnie wewnątrzczaszkowe. To także stany zagrożenia życia, których nigdy nie wolno lekceważyć. Obecność pierścienia chłonnego na skrzyżowaniu drogi oddechowej oraz pokarmowej umożliwia staly kontakt ze środowiskiem zewnetrznym, w którym znajdują się antygeny pod postacią drobnoustrojów albo substancji chemicznych. Dzięki kontaktowi z antygenami kształtują się mechanizmy odpornościowe, a dodatkowo w obrębie migdałków podniebiennych powstają komórki pamięci immunologicznej.Migdałki odgrywają strategiczną rolę w naszym organizmie. Stoją na straży poczatku układów oddechowego oraz pokarmowego. Chronią nasz organizm przed drobnoustrojami oraz antygenami. I dlatego skoro zaobserwujemy c oś niepokojącego w ich obszarze, warto skosnultować się z lekarzem, by zapobiec poważniejszym skutkom ewentualnych chorób. Zjawiska opisane wcześniej mają szczególne znaczenie w pierwszych latach życia. W wieku dojrzewania migdałki ulegaja stopniowej inwolucji, czyli zanikaniu. Migdałek gardlowy zwykle zanika całkowicie, zatem rzeczywiście kłopoty z nim mają jedynie dzieci oraz młodzież. Naloty na migdałkach świadczą o chorobach, które zaatakowały nasz organizm. Może być dużo chorób, których objawem może być zapalenie migdałków. Najczęstszą oraz pewnie najbardziej znaną może być angina. Skoro nasze migdałki są powiększone, zaczerwienione albo pojawił się na nich nalot, warto od razu udać się do lekarza. U doroslych natomiast problemy powinny być też związane przede wszystkim z migdałkami podniebiennymi. W wyniku nawracających zapaleń, migdałki przestają spełniać swoją obronną rolę, ponadto z czasem same powinny stać się źródłem zakażenia oraz powtarzających się dolegliwości gardla, a także powikłań ze strony innych narządów, takich jak nerki, ludzkie stawy czy może serce. Czasem najlepszym wyjściem, by uniknąć wielu powikłań zwiazanych z zapaleniem migdalków, może być po prostu ich wycięcie. Możliwe może być bowiem normalne funkcjonowanie zwykłego człowieka bez nich. Pomimo że po zabiegu potrzeba trochę czasu, by minął caly ból, to także jednakże później można łatwo zaobserwować korzyści tego zabiegu. Migdałki podniebienne mają szczelinowate, rozgałęzione krypty przenikające miaższ. Dopóki krypty opróżniają się swobodnie do jamy ustnej, czynność migdalków nie może być zaburzona. Skoro jednakże zawartość pod postacią resztek pokarmowych, złuszczonego nablonka, limfocytów, komorek bakterii, nazywana czopami retencyjnymi (debris), zalega, może stanowić doskonałą pożywke dla wzrostu mikroorganizmów oraz rozwoju przewlekłego zapalenia migdalków podniebiennych. Angina może być choroba zakaźną, możliwe może być jej przeniesienie poprzez kontakt bezpośredni z chorym. Może być to także ostry stan zapalny tkanki limfatycznej gardła, zwłaszcza migdałków podniebiennych. Do objawów zaliczamy: gorączkę, dreszcze, mocny ból gardła, ból głowy, trudności w połykaniu, powiększenie oraz bolesność węzłów chłonnych szyi. W badaniu laryngologicznym stwierdza sie: obrzęk oraz zaczerwienienie migdałków podniebiennych, sąsiednich tkanek i tylnej ściany gardła (angina czerwona) albo żółto-białe naloty na migdałkach (angina biała). Etiologia może być bakteryjna, chorobę najcześciej wywołują paciorkowce, ale rownież gronkowce, pneumokoki, Haemophilus influezae. Trzeci migdalek może być zbiorem tkanki limfatycznej usytuowanym w linii pośrodkowej ciała, za jezyczkiem. Anatomicznie może być to także nastepny migdalek gardłowy, ktory zazwyczaj może być niewielkich rozmiarów. W przypadku patologii jednakże jego nadmierny rozrost może dochodzić także do rozmiaru śliwki. Nie posiada co sie dziwić, że masa taka w obrębie gardla będzie powodować komplikacje. Gdy trzeci migdałek sie powiększa, jego usytuowanie powoduje upośledzenie drożności jamy nosowej. Mając problemy z oddychaniem poprzez nos, dziecko reagować będzie otwarciem ust oraz oddychaniem poprzez nie. Dzieje sie tak także w nocy, a powikłaniem może być też chrapanie oraz bezdechy w trakcie snu. Nagromadzenie tkanki oraz obrzęk powinny zatykać ujście gardłowe trąbki słuchowej (drogę łączącą ucho ze środowiskiem zewnętrznym), a poprzez to także powodować zaburzenia słuchu. U dziecka może to także prowadzić do zaburzeń zachowania oraz braku posluszeństwa- z powodu niedosluchu. Dziecko odczuwać bedzie ogromny ból przy zmianach ciśnień, na przyklad w samolocie, i dlatego należy unikać takich sytuacji. Czesto przerostowi trzeciego migdałka towarzyszy powiększenie innych umiejscowionych w dolnej części składowej gardła, co może objawiać się bólem przy przelykaniu. W związku z upośledzeniem mechanizmów obronnych, zaburzeniem ruchu powietrza i zwiększoną podatnością na infekcje, pojawiają sie nawracające zapalenia gornych dróg oddechowych. W badaniach laboratoryjnych obserwujemy podwyższone wykładniki stanu zapalnego (OB, leukocytoza, CRP), podwyższenie oraz narastanie miana ASO (antystereptolizyny, czyli przeciwciała we krwi, typowe u osob zakażonych paciorkowcami, niszczące toksyny bakteryjne). Zabieg usunięcia migdałków wykonuje sie specjalnym urządzeniem, które przypomina aparacik do podkręcania rzęs. Powinien być też przeprowadzony pod narkozą, czyli w znieczuleniu ogólnym (obecnie nie robi się zatem już tego ze znieczuleniem miejscowym). Przed operacją należy zrobić ekg, prześwietlenie klatki piersiowej, ogólne badanie moczu i dokładne badania krwi z uwzglednieniem czasu krwawienia oraz krzepnięcia i innych czynników informujących o stanie układu krażenia. Te badania są ważne. Od ich wyników zależy powodzenie operacji albo jej odłożenie na inny termin. Trzeba bowiem pamiętać, że ran po usunieciu migdałków nie zaszywa się, muszą same zarosnąć. Jeśli zatem nasza krew będzie źle krzepła, może dojść do poważnego krwotoku, a w najgorszym przypadku także śmierci dziecka. Poprzez trzy tygodnie po operacji trzeba się oszczędzać, nie gimnastykować się, nie dźwigać. Jedzenie powinno być też chłodne oraz papkowate, i bez ostrych przypraw. W leczeniu stosujemy antybiotyki, najcześciej penicylinę albo jej pochodne, środki leczenia przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, miejscowe środki znieczulające w postaci aerozoli albo tabletek do ssania. Leczenia wlaściwego powinno trwać co najmniej 10 dni. Z pierwszym ataku anginy zazwyczaj wystarcza pomoc lekarza pierwszego kontaktu. Skoro jednakże dolegliwość nie ustępuje albo kłopot powraca, wskazana może być konsultacja laryngologa. Rozpoznanie przewleklego zapalenie migdalków wymaga szczegolnej ostrożności. Objawy są mało specyficzne, a w badaniu jesteśmy w stanie mieć obraz niezmienionych chorobowo migdałków. Dolegliwość może być najczęściej skutkiem nawracających angin, w wyniku których dochodzi do zmian w budowie migdałków oraz zalegania złogów w kryptach. Tworzą się mikroropnie, z których zakażenie może szerzyć się w głab migdałka albo drogą krwionośną do odległych narządów oraz dawać zakażenia odogniskowe: gorączkę reumatyczną, kłebuszkowe zapalenie nerek, zapalenie stawów, łuszczycę, zapalenie mięśnia sercowego, dolegliwości naczyń. Skoro mocno powiększone sa migdałki podniebienne, dziecko posiada klopot z przełykaniem jedzenia. Skoro gardłowy – z oddychaniem poprzez nos. Musi to także robić ustami, a wtenczas do gardla wpada powietrze zimne oraz nieogrzane, zatem malec dużo cześciej choruje. Wciąż jeszcze gorzej może być w nocy: dziecko chrapie, może zatem mieć okresy bezdechu trwające także pół minuty! Powoduje to także gorsze dotlenienie mózgu. Malec budzi się niewyspany, zmęczony, w dzień nie może się skoncentrować. Mówi niewyraźnie. Powiększony migdałek gardlowy zatyka również sekcja trąbki słuchowej, a wtenczas w uchu zaczyna gromadzić się plyn. Może to także powodować częste zapalenia ucha środkowego, a także niedosluch. Skoro maluszek posiada takie objawy, to także lepiej jednakże wyciać mu migdalki. Pośród objawów chorzy wymieniają: niewielki okresowy ból gardla, uczucie przeszkody w gardle, nawracające zapalenia migdałków, bóle szyi, trudności w połykaniu, cuchnący oddech, nieprzyjemny smak w ustach, powiększenie wezłów chłonnych szyi. Czesto pacjenci podają, że okresowo obserwują tworzenie się białych albo żóltych, twardych, cuchnących złogów w obrębie migdałków (czopy migdalkowe). Powinny współistnieć objawy ogolne: niewyjaśniona gorączka, oslabienie, obniżenie odporności. Obecność czopów migdalkowych, może być też zjawiskiem fizjologicznym, oraz wspólnie z wielkością migdałków nie stanowią kryterium rozpoznania przewlekłego zapalenia migdałków. Jeśli laryngolog podejrzewa przerośnięcie migdałka gardłowego, będzie jego chciał obejrzeć, by przekonać sie, czy może to także rzeczywiście on może być przyczyną kłopotów. Może zalecić zdjęcie rentgenowskie, ale dokładniejsze może być badanie fiberoskopem. Do noska wkłada się specjalną rurkę zakończoną małą kamerą. Dzięki niej można bardzo dobrze przyjrzeć sie migdałkowi. Badanie wykonuje się w miejscowym znieczuleniu, zatem dziecka to także nie zaboli. W każdym przypadku wskazania do usunięcia migdalów podniebiennych powinny być też rozpatrzone indywidualnie. Przed zabiegiem pacjent powinien mieć wykonane badania krwi, określające grupę krwi, pozwalajace rozpoznać zaburzenia krzepniecia, a również odbyć konsultacje u specjalisty, o ile choruje przewlekle. Gdy szyja spuchnie ci niczym balon, a do kompletu dochodzi przejmujący ból, zazwyczaj na wizytę lekarską namawiać nie trzeba. Paradoksalnie jednakże zaatakowane węzły chłonne wcale nie muszą być też bolesne, wrażliwe na dotyk, ani powiększone znacznie, by zmiana ich wyglądu wymagała konsultacji lekarskiej. Wręcz przeciwnie: czasem twarde, zbite, niebolesne, duże węzły, bez towarzyszącej opuchlizny poza ich obrębem, powinny wskazywać na chorobe nowotworowa. Mocny ból, zmieniona ludzka skóra na dużej powierzchni, a także wyciek ropny, niejednokrotnie oznacza „tylko” zakażenie bakteryjne. Trzeba je leczyć, ale zazwyczaj nie może być to także skomplikowane oraz długotrwałe. Zatem: cokolwiek niepokojącego dzieje się z układem limfatycznym (układem chłonnym), wymaga wizyty lekarskiej.

Advertisment

Dodaj komentarz